Ταυτόχρονα, όμως, οι συμφωνίες των Τουρκμένιων με Κίνα, Ρωσία, Ιράν, μπορούν να «θάψουν» τον αγωγό του «Ναμπούκο», με τον οποίο ΗΠΑ και ΕΕ προέβλεπαν την «απεξάρτηση» των χωρών της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Ετσι η Μόσχα δείχνει να μην ανησυχεί, όσο θα έπρεπε, για τη διείσδυση του Πεκίνου στους ενεργειακούς πόρους της Κεντρικής Ασίας.
Στις 22 Δεκέμβρη ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβέντιεφ, επισκέφτηκε το Τουρκμενιστάν, όπου συνυπέγραψε με τον Τουρκμένο ομόλογό του Γκουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ συμφωνία «για την επέκταση της στρατηγικής συνεργασίας μας στον τομέα της ενέργειας και του μηχανολογικού εξοπλισμού».
Στη συμφωνία προβλέπεται η αγορά από το Τουρκμενιστάν 30 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, στα πλαίσια της 25ετούς ενεργειακής συμφωνίας (έως το 2028), που έχουν οι δύο χώρες. Ταυτόχρονα, η ενεργειακή συνεργασία θα επεκταθεί και στον πετρελαϊκό τομέα και σ' αυτόν της ηλεκτρικής ενέργειας.
Η επίσκεψη του Ρώσου Προέδρου έγινε μόλις λίγες μέρες μετά τα εγκαίνια του αγωγού φυσικού αερίου Τουρκμενιστάν - Ουζμπεκιστάν - Καζαχστάν - Κίνα, όπου παραβρέθηκαν οι Πρόεδροι του Ουζμπεκιστάν, του Καζαχστάν και της Κίνας. Με αυτόν τον τρόπο το Τουρκμενιστάν απέκτησε εναλλακτικές διόδους εξαγωγής του φυσικού αερίου του, χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τη Ρωσία. Ο κινεζικός αγωγός, μήκους 7.000 χιλιομέτρων (180 χιλιόμετρα στο έδαφος του Τουρκμενιστάν, 530 χιλιόμετρα στο Ουζμπεκιστάν, 1.300 χιλιόμετρα στο Καζαχστάν και πάνω από 4.500 χιλιόμετρα στο έδαφος της Κίνας) προβλέπει την τροφοδοσία της Κίνας με 40 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, από το 2012-2013, όταν θα τεθεί σε πλήρη ισχύ.
Να σημειωθεί πως τον Απρίλη του 2009 είχε προκληθεί έκρηξη στον αγωγό φυσικού αερίου «Κεντρική Ασία - Κέντρο», που συνδέει το δίκτυο του Τουρκμενιστάν με το εξαγωγικό δίκτυο της Ρωσίας, κάτι που οδήγησε στην παύση της εξαγωγής του φυσικού αερίου στη Ρωσία, που αποτελεί το βασικό καταναλωτή του τουρκμενικού φυσικού αερίου. Το γεγονός, για το οποίο το Τουρκμενιστάν κατηγόρησε τη Ρωσία (επειδή είχε μειώσει απότομα τις εισαγωγές τουρκμενικού αερίου, προκαλώντας άνοδο της πίεσης στον αγωγό), οδήγησε στην επίσπευση της υλοποίησης νέων αγωγών για τη μεταφορά του φυσικού αερίου στην παγκόσμια αγορά. Εκτός του αγωγού με κατεύθυνση την Κίνα, αναμένεται να παραδοθεί για εκμετάλλευση και η δεύτερη διακλάδωση του αγωγού Τουρκμενιστάν - Ιράν. Η εξαγωγή του τουρκμενικού φυσικού αερίου στο Ιράν θα αυξηθεί από 8 στα 14 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και στη συνέχεια μέχρι 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Η στροφή των ρευμάτων του φυσικού αερίου προς τα νότια και ανατολικά σημαίνει για το Τουρκμενιστάν την οριστική έξοδο από την εξάρτηση του ρωσικού μεγαθηρίου της «Γκαζπρόμ», που έως σήμερα, χρησιμοποιώντας την μονοπωλιακή του κατάσταση, μπορούσε να επιβάλλει όρια στις εξαγωγές τουρκμένικου φυσικού αερίου, καθώς και τις τιμές αγοράς του.
Η παρουσία του Μεντβέντιεφ στο Ασχαμπάντ και η συμφωνία για την επαναλειτουργία του αγωγού «Κεντρική Ασία - Κέντρο», από την 1/1/2010, καθώς και η συμφωνία για την κατασκευή του νέου παρακάσπιου αγωγού (1.700 χιλιομέτρων), με κατεύθυνση προς τη Ρωσία, έρχεται να ξαναβάλει στο «παιχνίδι» τη Ρωσία, που ωστόσο έχει απολέσει οριστικά τη θέση του «μονοπωλιακού παίκτη» στο Τουρκμενιστάν. Ταυτόχρονα, όμως, οι συμφωνίες των Τουρκμένιων με Κίνα, Ρωσία, Ιράν, μπορούν να «θάψουν» τον αγωγό του «Ναμπούκο», με τον οποίο ΗΠΑ και ΕΕ προέβλεπαν την «απεξάρτηση» των χωρών της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Ετσι η Μόσχα δείχνει να μην ανησυχεί, όσο θα έπρεπε, για τη διείσδυση του Πεκίνου στους ενεργειακούς πόρους της Κεντρικής Ασίας.
Σύμφωνα, μάλιστα, με τη γνώμη του διευθυντή του ρωσικού Ινστιτούτου Εθνικής Ενέργειας, Σεργκέι Πραβοσούντοφ, σήμερα «για τη Ρωσία είναι σημαντικό να μην πάει το τουρκμενικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη». Κάτι τέτοιο προϋποθέτει είτε την επίλυση του καθεστώτος της Κασπίας, είτε την ομαλοποίηση των σχέσεων του Ιράν με την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Και τα δύο αυτά προβλήματα δε φαίνεται να μπορούν να αντιμετωπιστούν στο εγγύς μέλλον, υπογράμμισε ο Πραβοσούντοφ.
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
